आयकर क्याल्कुलेटर नेपालगत वर्षको होइन, यो वर्षको कर स्ल्याब।

आयकर कसरी निकालिन्छ

पहिले तपाईंको वार्षिक आयबाट कट्टी घटाइन्छ। अवकाश कोषमा जम्मा गरेको रकम — SSF र थप CIT — रू ५ लाख वा आयको एक तिहाइमध्ये जुन कम हुन्छ, त्यति सम्म घटाउन पाइन्छ। बीमा प्रिमियममा जीवन बीमाको रू ४०,००० सम्म र स्वास्थ्य बीमाको रू २०,००० सम्म कट्टी हुन्छ। त्यसपछि बाँकी रहेको करयोग्य आयमा स्ल्याबैपिच्छे कर लाग्छ — हरेक स्ल्याबको दर त्यो स्ल्याबभित्र पर्ने आयको भागमा मात्र लाग्छ, पूरै आयमा होइन। त्यसैले माथिल्लो स्ल्याबमा पुग्दैमा सबै आम्दानीमा उच्च दर लाग्दैन। SSF मा योगदान गर्नेका लागि १% को पहिलो स्ल्याब घटाइएको मात्र होइन, पूरै माफ हुन्छ।

क्याल्कुलेटर कसरी चलाउने

आफ्नो मासिक आधारभूत तलब राख्नुहोस्, आर्थिक वर्ष छान्नुहोस्, र SSF मा योगदान गर्नुहुन्छ भने त्यो छान्नुहोस्। थप CIT र बीमा प्रिमियम छन् भने वार्षिक रकम भर्नुहोस्। माथि वार्षिक आयकर, मासिक टीडीएस र प्रभावकारी कर दर देखिन्छ — प्रभावकारी दर भनेको कुल वार्षिक तलबको कति प्रतिशत कर गयो भन्ने हो, जुन तपाईं पुगेको सबैभन्दा माथिल्लो स्ल्याबको दरभन्दा कम हुन्छ। “स्ल्याबअनुसार करको हिसाब” खोल्दा कुन स्ल्याबमा कति कर लाग्यो, छुट्टाछुट्टै देखिन्छ। तपाईंले राखेका अङ्क लिङ्कमै बस्छन्, त्यसैले लिङ्क कपी गरेर परिवार वा अफिसको लेखा शाखालाई पठाउन सकिन्छ।

आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का कर स्ल्याब

साउन १, २०८३ देखि लागू भएको एकीकृत तालिका यस्तो छ:

• रू १० लाखसम्म: १%
• रू १० लाखदेखि १५ लाखसम्म: १०%
• रू १५ लाखदेखि २५ लाखसम्म: २०%
• रू २५ लाखदेखि ४० लाखसम्म: २७%
• रू ४० लाखभन्दा माथि: २९%

अब यही एउटै तालिका सबै बासिन्दा व्यक्तिगत करदातामा लागू हुन्छ; दम्पतीले छुट्टै स्ल्याब रोज्ने व्यवस्था हटाइएको छ। तुलना गर्न चाहनुहुन्छ भने क्याल्कुलेटरमा गत वर्ष (२०८२/८३) को व्यक्तिगत करदाताको तालिका पनि छान्न सकिन्छ।

SSF र अवकाश कोषले कति फरक पार्छ

सामाजिक सुरक्षा कोषमा योगदान गर्नेले पहिलो रू १० लाखमा लाग्ने १% कर तिर्नु पर्दैन। सुन्दा सानो लाग्छ, तर तलब खाने धेरैजसोको आयको ठूलो हिस्सा यही स्ल्याबमा पर्ने भएकाले यसको फाइदा देखिनेभन्दा ठूलो हुन्छ। क्याल्कुलेटरमा SSF छान्दा तलबको ११% योगदान मानिन्छ।

अवकाश कोषको कट्टीमा एउटा कुरा धेरैले बिर्सन्छन्: सञ्चय कोष (PF), नागरिक लगानी कोष (CIT), SSF र उपदानको सीमा छुट्टाछुट्टै होइन। सबै मिलाएर वार्षिक आयको एक तिहाइ वा रू ५,००,०००, जुन कम हुन्छ, त्यति नै एउटै संयुक्त सीमा हो। त्यसैले SSF मा पहिल्यै धेरै जम्मा भइसकेको छ भने थप CIT ले कर घटाउने ठाउँ कम बाँकी रहन्छ।

२०८३/८४ का अङ्कमा किन सावधानी चाहिन्छ

१% को पहिलो स्ल्याब (रू १० लाखसम्म) र २९% को सबैभन्दा माथिल्लो दर सिधै बजेट वक्तव्यबाट आएका हुन्। बीचका स्ल्याब भने अन्तिम आर्थिक ऐन राजपत्रमा आउनुअघि लेखा फर्महरूले आर्थिक विधेयक पढेर निकालेका हुन्। यो क्याल्कुलेटरले त्यही पढाइ प्रयोग गर्छ र हाम्रै ब्लगका तलबका उदाहरणसँग भिडाएर जाँचेको छ, तर पेरोलमा नयाँ तालिका लागू भएपछि आफ्नो पेस्लिपसँग एकपटक मिलाएर हेर्नु राम्रो हुन्छ।

यो क्याल्कुलेटरले के गन्दैन

इनपुट सजिलो राख्न केही कट्टी यहाँ समेटिएका छैनन्: घर (भवन) बीमा — आर्थिक वर्ष २०८३/८४ देखि रू १०,००० सम्म; अनुमोदित संस्थालाई दिएको चन्दा — रू १,००,००० वा समायोजित करयोग्य आयको ५% सम्म; औषधोपचार कर मिलान — बढीमा रू १,५००; र दुर्गम क्षेत्र वा निवृत्तिभरण भत्ता। यीमध्ये कुनै तपाईंलाई लागू हुन्छ भने कर अझ घट्छ। क्याल्कुलेटरले तलबलाई आधारभूत (बेसिक) तलब मानेको छ। रोजगारीको आय मात्र भएकी महिलाले व्यक्तिगत रूपमा विवरण बुझाउँदा कर दायित्वमा १०% छुट पाउँछिन् — त्यो विकल्प छानेर आफ्नो हिसाब हेर्न सकिन्छ।